وجوب قضا به شهادت دو عادل از مسلمانان نمازگزار وسپس به قضاى أهل همهء شهرها خاطر نشان رفته است . 4 . صحيحهء إسحاق بن عمّار قال : سألت أبا عبد اللّه عليه السّلام عن هلال رمضان يغمّ علينا تسع وعشرين من شعبان ، فقال : لا تصمه إلّا أن تراه فإن شهد أهل بلد آخر أنّهم رأوه فاقضه . « 1 » اطلاق اين صحيحه هم دليل است بر اين كه هرگاه هلال ماه در شهري ديده شد براي بقيّه شهرها كافى است ، چه نزديك وچه دور . 5 . صحيحهء منصور بن حازم از امام صادق عليه السّلام چنان كه گذشت . 6 . شيخ از ابن مسكان وحلبى جميعا از امام صادق عليه السّلام قال فيها : إلّا أن يشهد لك بيّنة عدول فإن شهدوا أنّهم رأوا الهلال قبل ذلك فاقض ذلك اليوم . « 2 » اين حديث نصّ در تعميم آفاق وشهرهاست چه دور وچه نزديك . 7 . در تعدادى روايات كه در كيفيّت نماز عيدين وارد شده اين فقره در جملهء تكبيرات چشم‌گير است « أسألك بحق هذا اليوم الّذى جعلته للمسلمين عيدا » وكلمهء « هذا اليوم » اشاره است به يك روز معيّن براي همهء أهل زمين ، با وجود اختلاف آفاق . « 3 » افزون بر همهء اين‌ها حتى در يك روايت ضعيف هم اشاره‌اى نشده است كه اگر بلاد به هم نزديك باشند يك أفق به حساب مىآيند . بنابراين تعدادى از شهرهاى نزديك به هم را در يك أفق قرار دادن وشهرهاى دور كه چندان هم دور به نظر نمىرسند را در أفق ديگر خواندن بلاوجه است .

--> ( 1 ) - همان ، باب 8 ، ح 3 . ( 2 ) - همان ، باب 3 ، ح 8 . ( 3 ) - منهاج الصّالحين ؛ ج 1 ، ص 283 .